Iluzija inicijative: zašto Kremlj pregovara kao da pobjeđuje, a na terenu stoji

Kada je specijalni izaslanik Steve Witkoff 21. oktobra u Sankt Peterburgu Vladimiru Putinu predstavio ukrajinske i evropske prijedloge s pregovora u Oslu, odgovor je bio kratak. Putin je ocijenio da u njima ima „malo korisnog“, a njegov savjetnik Jurij Ušakov rekao je da je ruski predsjednik Witkoffu dao „objektivnu sliku“ u kojoj Rusija ima „potpunu stratešku inicijativu“. Portparol Kremlja Dmitrij Peskov dodao je da Rusiji „treba mir, a ne primirje“.

Ta formulacija je ključ za razumijevanje predstojećih trilateralnih razgovora u Abu Dabiju 10. i 11. novembra. Moskva ne pregovara o liniji fronta, nego o kapitulaciji: Institut za proučavanje rata (ISW) procjenjuje da Kremlj odbacuje sve prijedloge koji ne podrazumijevaju „potpunu kapitulaciju“ Ukrajine. Problem za Kremlj je u tome što bojište tu poziciju sve manje opravdava.

Šta pokazuje mapa

Prema procjeni ISW-a od 21. oktobra, Rusija je od 1. januara 2026. ostvarila neto dobitak od svega oko 73 kvadratna kilometra, dok je istovremeno od 1. septembra izgubila neto oko 73 kvadratna kilometra. Ukrajina je od početka godine oslobodila oko 1.080 kvadratnih kilometara. Operacija „Vivaldi“ na pravcu Limana oslobodila je najmanje 277 kvadratnih kilometara i, prema ISW-u, porazila sjeverna klješta planiranog ruskog okruživanja Donjecke oblasti.

U procjeni od 2. novembra ISW ide korak dalje: ruske snage su u posljednja dva mjeseca imale „negativne teritorijalne dobitke“, uz gotovo 100.000 gubitaka u septembru i oktobru. Operacija „Vivaldi“ izazvala je, kako se navodi, „operativni poraz“ ruskog plana kampanje protiv ukrajinskog „Pojasa tvrđava“, iako ruska komanda taj plan formalno nije napustila.

To ne znači da je front miran. Rusija vodi istovremene napore na najmanje četiri pravca u Donbasu: kod Dobropilja, gdje su ruske jedinice izvele infiltracije u grad i okolna naselja; prema Kostjantinivki i Družkivki s juga i jugozapada; istočno od Slovjanska; i istočno od Limana. Na jugu, kod Huljajpolja, ukrajinski 7. korpus brzog reagovanja izvještava da Rusija koncentriše 5. samostalnu tenkovsku i 37. i 64. motostreljačku brigadu, s ciljem da izbije na „prilaze gradu Zaporožju“. U Kupjansku ruske snage i dalje drže ograničene položaje na sjeverozapadu grada.

Ali obrazac je isti na svim pravcima: male pješadijske grupe, motocikli i terenska vozila, infiltracije koje se ne pretvaraju u proboje. Ukrajinski vojni posmatrač Kostjantin Mašovec procjenjuje da tempo napredovanja kod Dobropilja nije dovoljan za ruski cilj brzog okruživanja aglomeracije Slovjansk–Kramatorsk.

Rat se seli s fronta na gradove

Ako Rusija ne može da osvaja teritoriju, može da pogađa. ISW procjenjuje da Putinova teorija pobjede sve više počiva na tome da se „civilni život u Ukrajini učini neodrživim“. Brojke to potvrđuju: ruski udari dugog dometa su u 2026. ubili ili ranili više od 7.500 civila, gotovo 50 odsto više nego u cijeloj 2025.

Industrijska baza koja stoji iza te kampanje raste. Prema ukrajinskoj vojnoj obavještajnoj službi (HUR), Rusija proizvodi oko 65 balističkih raketa Iskander-M mjesečno, a zalihe su od avgusta do oktobra porasle za 13 odsto. Ukupne zalihe procjenjuju se na do 700 balističkih i nekoliko hiljada krstarećih raketa, uključujući više od 450 „Kalibra“, više od 600 „Oniksa“ i više od 120 „Cirkona“. Proizvodnja dronova dostiže oko 10.000 mjesečno, od čega oko 4.000 mlaznih i 2.000 „Geran-2“, uz operativnu rezervu od oko 6.200 dronova tipa „Geran“. Rusija prelazi na mlazne modele „Geran-4“ i „Geran-5“, koje je teže presresti.

Ukrajina uzvraća istom logikom. Udar od 10. oktobra na naftni terminal u Rostovskoj oblasti oštetio je, prema satelitskim snimcima, osam rezervoara kapaciteta po 5.000 kubnih metara. Početkom novembra ukrajinske snage su vjerovatno pogodile pumpnu stanicu u Samarskoj oblasti, oko 945 kilometara od granice, koju ruski portal Astra opisuje kao „najveće skladište nafte u Evropi“. HUR tvrdi da su udari izazvali nestašicu avionskog goriva koja je doprinijela eksploziji lovca Su-57 29. oktobra.

Asimetrija u pregovorima

Upravo tu leži paradoks Abu Dabija. Kijev je otvoren za zamrzavanje postojeće linije fronta radi trenutnog prekida vatre, što je pozicija Volodimira Zelenskog od novembra 2024. Moskva traži više nego što je osvojila i više nego što na terenu može da osvoji.

ISW upozorava na još jednu asimetriju: Vašington daje jednostrane ustupke. Tokom Witkoffove posjete Putin je najavio da će prvi tanker s 40.000 tona ruskog dizela krenuti ka SAD, što ISW opisuje kao američki ustupak bez ruske protivusluge. Rusija je istovremeno oslobodila američkog državljanina Stephena Hubbarda, gest dobre volje koji ne mijenja ništa na terenu.

U Moskvi se pregovaračka pozicija gradi i na informacionom polju. ISW navodi da ruski zvaničnici i komandanti koriste pretjerane tvrdnje, misije isticanja zastava i snimke izmijenjene vještačkom inteligencijom kao sredstvo kognitivnog rata, kako bi stvorili sliku ukrajinskog kolapsa koje na terenu nema. Takva slika je namijenjena prije svega Vašingtonu: ako se američka strana uvjeri da Ukrajina gubi, pritisak na Kijev da prihvati ruske uslove raste.

Šta to znači za Abu Dabi

Za evropske saveznike, koji se u Briselu sastaju s američkim i ukrajinskim predstavnicima prije Abu Dabija, pouka je jasna. Ukrajina, prema procjeni ISW-a, može i u narednim mjesecima ometati ruske ofanzivne planove, ali pod uslovom kontinuirane zapadne vojne pomoći, razmjene obavještajnih podataka i pristupa sistemima Starlink i Starshield. Svaki od tih uslova je politička odluka, a ne vojna datost.

Rusija u Abu Dabi dolazi s pričom o inicijativi. Ukrajina dolazi s mapom. Ishod će zavisiti od toga čiju verziju Vašington prihvati kao polaznu tačku.

Procjene teritorijalnih promjena i gubitaka potiču od ISW-a i ukrajinskih izvora i nisu nezavisno potvrđene na terenu.